03
آگوست

نقد و بررسی فیلم جوکر

به قلم امیررضا قلی پور

جوکر یکی دیگر از فیلم های ساخته شده توسط تاد فیلیپس می باشد. تاد فیلیپس در ابتدا فیلم های کمدی می ساخت و همانطور که می دانید بعضا در فیلم های کمدی بسیاری از المان های فیلمسازی واقع گرایانه جدی گرفته نمی شود. وی در ساخت این فیلم نیز چنین عمل کرده و دلیل کسر این چهار نمره از فیلم این بوده که در انتهای نقد آن را واضح تر برای شما بازگو خواهم کرد .جوکر فیلمی بسیار جامعه ستیز است و بسیار زیبا توانسته که با استفاده از فیلتر و رنگ آمیزی تصویر کاری کند که محیط کثیف و فاسد باشد. فیلم در اینکار در حدی قوی عمل کرده که حتی با دیدن تریلر این فیلم نیز در لحظه حس جامعه ستیزی به ما القا می شود. فیلم زندگی را به یک زمین بازی تشبیه کرده است و از طریق دیالوگ ها و برخی از سکانس ها مخصوصا سکانس های قتل بیشتر بر روی این تشبیه تاکید می کند. توصیف فیلیپس از جامعه، جامعه ای بسیار کثیف و فاسد است که این را با همان نگاه اول می توان فهمید و آنقدر فیلپیس بر سر این موضوع تاکید داشته که در هنگام تماشا در بعضی مواقع از دنیای اطرافتان بدتان می آید. درست است که جوکر در فیلم به یک خلافکار تبدیل شد و در نهایت نیز کارهای بسیار اشتباهی انجام داد اما با این حال فیلیپس عالی توانسته تا حس همذات پنداری را در این کاراکتر شرور بگنجاند و مخاطب همواره به آرتور فلک اهمیت خاصی بدهد. از این نکته نیز نمی توان گذشت که دوست داشتنی درست کردن شخصیت ها مخصوصا شخصیت های منفی اصلا کار ساده ای نیست و بسیار دشوار است. در سکانس های ابتدایی آرتور با کودک در اتوبوس بازی می کرد و کودک هم خوشحال بود، ناگهان مادر وی با آرتور کمی بحث کرد و آرتور بسیار غمگین شد؛ در آنجا فیلم می گوید که کودک پاک ترین موجود در جامعه است و این محیط اطراف است که او را در آینده به قاتل یا حتی دزد تبدیل می کند. در اکثر فیلم ها نیز کودک نماد پاکی محسوب می شود مخصوصا در این یک دقیقه از فیلم جوکر. نکته ای بسیار مهم در این سکانس نهفته است و آن این است که آرتور از خنداندن این کودک احساس رضایت میکرد، یعنی اگر این کودک زمان بیشتری در کنار آرتور بود، او هرگز به جوکر تبدیل نمی شد. یکی از نکاتی که فیلم در آن بسیار موفق عمل کرد نشان دادن خصلت های انسان ها بود؛ مشخصا اینکه مردم به خاطر چیزی های مورد علاقه شان که در شما وجود دارد به شما علاقه دارند؛ بر فرض مثال آن خانومی که دختر کوچکی داشت به آرتور علاقه داشت ولی هنگامی که وی را در خانه ی خود با وضعیتی پریشان دید او را بیرون کرد که این نشانه ی علاقه تقلبی وی به اوست. فیلیپس برای اینکه بتواند حس جامعه ستیزی را به بیننده منتقل کند آدم های ثروتمند را نماد و عامل اصلی فساد و کثیفی های بی پایان قرار داده و اینطور القا میکند که آنها اشخاص بی لیاقتی هستند. به شخصه بنده تیم بازیگری فیلم را دوست داشتم، مخصوصا واکین فینیکس که می توان در سکانس های خندیدن وی هنر بازیگری او را بیشتر و بیشتر دید و لذت برد. مهارت او در انتقال احساسات با استفاده از چهره اش ستودنی است. کاری که در گلادیاتور از او دیدیم، در نقش جانی کش و در فیلم سر به راه باش در بالاترین سطح انجام داد و در فیلم حاضر به اوج رسید. کاراکتر های داستان بسیار عمیق توسعه داده شده اند. صحنه آرایی فیلم در حد بسیار بالایی بود. فیلم بسیار جذاب بود تماشای آن لذت بخش.

مشکل فیلم: فیلم نسبت به چیزی که می خواهد بگوید و چیزی که به تصویر می کشد نتوانسته تعادل بر قرار کند. بر فرض مثال فیلم می گوید که دنیا بی رحم تر از چیزی هست که فکر آن را بتوانید بکنید و بی رحم تر از انسان موجودی نیست اما عذاب و زجر هایی که آرتور در جامعه کشید شاید امروزه برای هر کسی اتفاق بیافتد. تحقیر و تمسخر و دست انداختن، و تنها می توان گفت که یک بچه ی ده ساله از آن انقدر ناراحت و عقده ای می شود و همین استفاده از ناهنجاری های دم دستی باعث شده تا فیلم از چند لحاظ کلیشه ای شود. علاوه بر این فیلم ترویج به خشونت بسیاری داشت. یعنی فیلم می گفت اگر اسلحه ای به دست آوردید یا چاقو یا قدرتی پیدا کردید تا می توانید به دیگران آسیب بزنید و آنها را بکشید و اسم این کار را هم اعتراض اجتماعی میگذارد. در این مورد می توان به سکانس داخل مترو و سایر سکانس های خرابکاری اشاره کرد. در سکانس مترو آیا حتما باید هر سه نفر را به قتل می رساند؟ نمی توانست برای پیاده کردن عقده خود به پای آنها شلیک می کرد و فرار می کرد؟ اگر حضور ذهن داشته باشید در ابتدای نقد اشاره کردم که فیلم زندگی را به یک زمین بازی تشبیه کرده است. در بعضی فیلم ها مانند کلاب مشت زنی و بازی که هر دو ساخته ی فینچر هستند این تشبیه منطقی تر بود ولی در این فیلم اصلا منطقی نیست و حداقل برای من قابل درک نیست که مانند یک آدم معمولی بتوان در خیابان ها راه رفت و خرابکاری کرد، آتش سوزی به راه انداخت و مردم را به این راحتی کشت .